Zimmet suçu, kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlardan olup 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu 247. Maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir;
TCK Madde 247
Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçiren kamu görevlisi, beş yıldan oniki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Suçun, zimmetin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranında artırılır.
Zimmet suçunun, malın geçici bir süre kullanıldıktan sonra iade edilmek üzere işlenmesi halinde, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir.
Zimmet Nedir?
Türk Dil Kurumu’na göre, “zimmet” kelimesinin birçok anlamı bulunmaktadır. Ancak hukuki açıdan ele alındığında, zimmeti “Kurum ve kuruluşlarda çalışanlara veya para işleri ile uğraşan görevliye imza karşılığı teslim edilen para veya eşya” olarak tanımlamak uygun olacaktır.
Zimmet Suçu Nedir?
Zimmet suçu, kamu görevlilerinin görevleri gereği üzerlerine verilen veya gözetim sorumluluğunda oldukları mallar üzerinde görevlerine aykırı bir şekilde tasarrufta bulunmalarını ifade eder. Bu suç, söz konusu malları ya kendi kullanımları için ya da tanıdıkları bir başkasının zimmetine geçirmelerini içerir.
Bir kamu görevlisi, görevi gereği emanet edilen kamuya ait bir aracı kişisel olarak kullanmak amacıyla zimmetine geçirirse ve bu durumu gizleyerek aracı resmi görevleri dışında kişisel işleri için kullanırsa, bu eylem zimmet suçunu oluşturabilir. Görevle ilgili olan malın, görev dışında kişisel amaçlar için kullanılması veya başka bir kişinin kullanımına tahsis edilmesi, zimmet suçunun bir örneğini teşkil edebilir.
Zincirleme Zimmet Suçu Nedir?
Zincirleme suç, aynı kişiye karşı farklı zamanlarda işlenen birden fazla hareketle gerçekleşen suç veya aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir hareketle işlenmesidir. Türk Ceza Kanunu’nun 43. maddesinde bu tür suçlar düzenlenmiştir.
Zincirleme şekilde işlenen suçlarda, failin cezalandırılması tek bir suçtan kaynaklanır. Zincirleme zimmet suçu ise bir kamu görevlisinin, görevi gereği üzerine verilen veya gözetim sorumluluğunda olduğu mallar üzerinde birden fazla fiille görevine aykırı bir şekilde tasarrufta bulunmasıdır. Bu eylemde, söz konusu malları ya kendi kullanımı için ya da tanıdığı bir başkasının zimmetine geçirmesi durumu söz konusu olabilir.
Zimmet Suçunda Şikayet Süresi
Zimmet suçu, şikayete tabi olmayan bir suçtur. Bu nedenle, savcılık suçun işlendiğini öğrendiğinde herhangi bir şikayete gerek olmaksızın soruşturma başlatmak zorundadır.
Zimmet suçu ile ilgili dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Suçun işlendiği savcılığa bildirildiği anda, bu süre içinde soruşturma ve kovuşturma yapılabilir. Ancak, bu süre içinde herhangi bir soruşturma yapılmaz veya ceza davası açılır ancak 15 yıl içinde sonuçlanmazsa, devlet suç aleyhine cezalandırma hakkını kaybeder.
Zimmet Suçunun Şartları Nelerdir?
Zimmet suçunun gerçekleşebilmesi için üç temel şart bulunmaktadır:
1) Suçun faili bir kamu görevlisi olmalıdır.
Zimmet suçu, özgü bir suç türü olup yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilir. Kamu görevlisi, Türk Ceza Kanunu’nun 6/c maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır:
“TCK madde 6/c
c) Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi.”
Bu tanım sadece devlet memurlarını değil, aynı zamanda bilirkişileri, avukatları, noterleri, cumhurbaşkanını, kamu işçilerini, silahlı kuvvetler mensuplarını, üniversite öğretim üyelerini de kapsar. Ancak, kamusal faaliyetin yürütülmesine ihale usulüyle katılanlar bu tanıma girmemektedir.
2) Görev Nedeniyle Elinde Bulunan Mal Üzerinden İşlenmelidir.
Suçun hukuki konusu, “Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu mal” olmalıdır. “Mal” kelimesi, ekonomik değer ifade eden cisimleri kapsar ve bu nedenle para da zimmet suçunun hukuki konusu olabilir. Örneğin, bir devlet memuru olarak görev yapan bir vezne çalışanının, kamusal faaliyetin yürütülmesi adına aldığı parayı kendi hesabına geçirmesi zimmet suçunu oluşturabilir.
3) Suçun Faili Malı Kendisinin veya Başkasının Zimmetine Geçirmelidir.
Zimmet suçunda, kamu görevlisi suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmalıdır. Bu, söz konusu malı tüketme, satma, kullanma veya devretme eylemlerini içerir. Bu durumda, kamu görevlisinin malı kendi veya tanıdığı bir başkasının zimmetine geçirmesi zimmet suçunu oluşturacaktır.
Nitelikli zimmet suçu nedir?
Zimmet suçunun nitelikli hali, Türk Ceza Kanunu’nun 247. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenmiştir.
Madde metninden anlaşılacağı üzere, zimmet suçunu işleyen fail, bu suçu hileli davranışlarla gizlerse nitelikli zimmet suçu ortaya çıkacaktır. Bu durumda, suçluya verilecek ceza yarı oranında artırılacaktır.
Bir emsal karara örnek olarak, Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 12.4.2016 tarihli 2014/1894 esas 2016/3798 sayılı kararı gösterilebilir. Kararda, PTT Merkez Müdürlüğü’nde gişe memuru olarak görev yapan sanığın askeri birlikler tarafından gönderilen ve asker maaşlarını içeren havalelere dair ödeme evraklarına alıcıları ile ilgisi olmayan T.C. kimlik numaralarını yazıp, sahte imza atarak ödendi gösterdiği ve toplam 17.045,95 TL tutarında havale bedelini zimmetine geçirdiği belirtilmiştir. Yargıtay, bu eylemin fiilin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla gerçekleştirildiğini ve zincirleme nitelikli zimmet suçunu oluşturduğunu vurgulayarak, basit zimmetten hüküm kurulmasını eksik ceza tayin etmek olarak değerlendirmiş ve bozma kararı vermiştir.
Zimmet Suçunun cezası nedir?
Zimmet suçunun temel hali için beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Ancak, bu suçun nitelikli şekilde işlenmesi durumunda, yani zimmet suçunu işlediğini gizlemek amacıyla hileli davranışlarla işlenmesi durumunda, verilecek ceza yarı oranında arttırılır.
Ancak, suç TCK 247/3’te düzenlenen kullanma zimmeti şeklinde işlenmişse, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir. Kullanma zimmeti, malın fail tarafından kullanılmasının ardından tekrar iade edilmesini ifade eder.
Örneğin, bir üniversitede öğretim üyeliği yapan bir kişinin görevi için aldığı bilgisayarı uzun süreli olarak kendi çocuğuna oyun oynaması için vermesi ve daha sonra tekrar geri getirmesi durumunda, bu eylem zimmet suçunu oluşturabilir.
Suça etki eden nedenler neler?
1) Suçun Nitelikli Hali İle İlgili Durum
Zimmet suçunun, hile yoluyla işlenmesi sonucunda ortaya çıkan nitelikli zimmet suçu, suçluya verilecek cezayı yarı oranında artırır.
2) Kullanma Zimmeti ve Cezai Durum
Kullanma zimmeti, suça konu malın fail tarafından kullanılmasının ardından iade edilmesi şeklinde gerçekleşen bir zimmet suçudur. Bu durumda, suçluya verilecek ceza yarı oranında azaltılabilir.
3) Malın Değerinin Azlığı ve Cezai İndirim
Zimmete geçirilen malın değerinin az olduğu durumda, daha az cezayı gerektiren bir durum ortaya çıkar. Bu durumda, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir. Yargıtay’ın 20.10.2016 tarihli 2014/7126 Esas 2016/8474 sayılı kararında, ekonomik koşullar ve paranın satın alma gücü dikkate alınarak malın değerinin azlığı sebebiyle cezadan indirim yapılması gerektiğine vurgu yapılmıştır.
Avukatların Zimmet Suçu ve Cezalandırılması
Avukatlar, Avukatlık Kanunu kapsamında yalnızca avukatlar tarafından yapılabilecek işleri gerçekleştirdikleri için kamu görevlisi olarak kabul edilirler. Bu nedenle, bir avukat görevi gereği kendisine verilen veya koruma ve gözetmekle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirirse, zimmet suçu işlemiş olur.
Zimmet Suçunun Cezalandırılması ve Hukuki Önemi
Zimmet suçunun cezalandırılması, toplumun kamu görevlilerine olan güvenini korumak açısından önemlidir. Bir kamu görevlisinin zimmet suçu işlemesi, toplumun devletin düzenine olan güvenini zedeler ve kamu düzenine olan inancı sarstığı için ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle zimmet suçunun cezalandırılması, hukuk sistemimiz için büyük bir önem taşır.
Zimmet Suçu Nedir ? Zimmet Suçu Unsurları ve Cezası
Zimmet suçu, kamu idaresinin güvenilirliğine ve işleyişine karşı suçlardan olup 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu 247. Maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir;
TCK Madde 247
Zimmet Nedir?
Türk Dil Kurumu’na göre, “zimmet” kelimesinin birçok anlamı bulunmaktadır. Ancak hukuki açıdan ele alındığında, zimmeti “Kurum ve kuruluşlarda çalışanlara veya para işleri ile uğraşan görevliye imza karşılığı teslim edilen para veya eşya” olarak tanımlamak uygun olacaktır.
Zimmet Suçu Nedir?
Zimmet suçu, kamu görevlilerinin görevleri gereği üzerlerine verilen veya gözetim sorumluluğunda oldukları mallar üzerinde görevlerine aykırı bir şekilde tasarrufta bulunmalarını ifade eder. Bu suç, söz konusu malları ya kendi kullanımları için ya da tanıdıkları bir başkasının zimmetine geçirmelerini içerir.
Bir kamu görevlisi, görevi gereği emanet edilen kamuya ait bir aracı kişisel olarak kullanmak amacıyla zimmetine geçirirse ve bu durumu gizleyerek aracı resmi görevleri dışında kişisel işleri için kullanırsa, bu eylem zimmet suçunu oluşturabilir. Görevle ilgili olan malın, görev dışında kişisel amaçlar için kullanılması veya başka bir kişinin kullanımına tahsis edilmesi, zimmet suçunun bir örneğini teşkil edebilir.
Zincirleme Zimmet Suçu Nedir?
Zincirleme suç, aynı kişiye karşı farklı zamanlarda işlenen birden fazla hareketle gerçekleşen suç veya aynı suçun birden fazla kişiye karşı tek bir hareketle işlenmesidir. Türk Ceza Kanunu’nun 43. maddesinde bu tür suçlar düzenlenmiştir.
Zincirleme şekilde işlenen suçlarda, failin cezalandırılması tek bir suçtan kaynaklanır. Zincirleme zimmet suçu ise bir kamu görevlisinin, görevi gereği üzerine verilen veya gözetim sorumluluğunda olduğu mallar üzerinde birden fazla fiille görevine aykırı bir şekilde tasarrufta bulunmasıdır. Bu eylemde, söz konusu malları ya kendi kullanımı için ya da tanıdığı bir başkasının zimmetine geçirmesi durumu söz konusu olabilir.
Zimmet Suçunda Şikayet Süresi
Zimmet suçu, şikayete tabi olmayan bir suçtur. Bu nedenle, savcılık suçun işlendiğini öğrendiğinde herhangi bir şikayete gerek olmaksızın soruşturma başlatmak zorundadır.
Zimmet suçu ile ilgili dava zamanaşımı süresi 15 yıldır. Suçun işlendiği savcılığa bildirildiği anda, bu süre içinde soruşturma ve kovuşturma yapılabilir. Ancak, bu süre içinde herhangi bir soruşturma yapılmaz veya ceza davası açılır ancak 15 yıl içinde sonuçlanmazsa, devlet suç aleyhine cezalandırma hakkını kaybeder.
Zimmet Suçunun Şartları Nelerdir?
Zimmet suçunun gerçekleşebilmesi için üç temel şart bulunmaktadır:
1) Suçun faili bir kamu görevlisi olmalıdır.
Zimmet suçu, özgü bir suç türü olup yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilir. Kamu görevlisi, Türk Ceza Kanunu’nun 6/c maddesinde şu şekilde tanımlanmıştır:
“TCK madde 6/c
c) Kamu görevlisi deyiminden; kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi.”
Bu tanım sadece devlet memurlarını değil, aynı zamanda bilirkişileri, avukatları, noterleri, cumhurbaşkanını, kamu işçilerini, silahlı kuvvetler mensuplarını, üniversite öğretim üyelerini de kapsar. Ancak, kamusal faaliyetin yürütülmesine ihale usulüyle katılanlar bu tanıma girmemektedir.
2) Görev Nedeniyle Elinde Bulunan Mal Üzerinden İşlenmelidir.
Suçun hukuki konusu, “Görevi nedeniyle zilyetliği kendisine devredilmiş olan veya koruma ve gözetimiyle yükümlü olduğu mal” olmalıdır. “Mal” kelimesi, ekonomik değer ifade eden cisimleri kapsar ve bu nedenle para da zimmet suçunun hukuki konusu olabilir. Örneğin, bir devlet memuru olarak görev yapan bir vezne çalışanının, kamusal faaliyetin yürütülmesi adına aldığı parayı kendi hesabına geçirmesi zimmet suçunu oluşturabilir.
3) Suçun Faili Malı Kendisinin veya Başkasının Zimmetine Geçirmelidir.
Zimmet suçunda, kamu görevlisi suç konusu mal üzerinde malikmiş gibi tasarrufta bulunmalıdır. Bu, söz konusu malı tüketme, satma, kullanma veya devretme eylemlerini içerir. Bu durumda, kamu görevlisinin malı kendi veya tanıdığı bir başkasının zimmetine geçirmesi zimmet suçunu oluşturacaktır.
Nitelikli zimmet suçu nedir?
Zimmet suçunun nitelikli hali, Türk Ceza Kanunu’nun 247. maddesinin 2. fıkrasında düzenlenmiştir.
Madde metninden anlaşılacağı üzere, zimmet suçunu işleyen fail, bu suçu hileli davranışlarla gizlerse nitelikli zimmet suçu ortaya çıkacaktır. Bu durumda, suçluya verilecek ceza yarı oranında artırılacaktır.
Bir emsal karara örnek olarak, Yargıtay 5. Ceza Dairesi’nin 12.4.2016 tarihli 2014/1894 esas 2016/3798 sayılı kararı gösterilebilir. Kararda, PTT Merkez Müdürlüğü’nde gişe memuru olarak görev yapan sanığın askeri birlikler tarafından gönderilen ve asker maaşlarını içeren havalelere dair ödeme evraklarına alıcıları ile ilgisi olmayan T.C. kimlik numaralarını yazıp, sahte imza atarak ödendi gösterdiği ve toplam 17.045,95 TL tutarında havale bedelini zimmetine geçirdiği belirtilmiştir. Yargıtay, bu eylemin fiilin açığa çıkmamasını sağlamaya yönelik hileli davranışlarla gerçekleştirildiğini ve zincirleme nitelikli zimmet suçunu oluşturduğunu vurgulayarak, basit zimmetten hüküm kurulmasını eksik ceza tayin etmek olarak değerlendirmiş ve bozma kararı vermiştir.
Zimmet Suçunun cezası nedir?
Zimmet suçunun temel hali için beş yıldan on iki yıla kadar hapis cezası öngörülmektedir. Ancak, bu suçun nitelikli şekilde işlenmesi durumunda, yani zimmet suçunu işlediğini gizlemek amacıyla hileli davranışlarla işlenmesi durumunda, verilecek ceza yarı oranında arttırılır.
Ancak, suç TCK 247/3’te düzenlenen kullanma zimmeti şeklinde işlenmişse, verilecek ceza yarı oranına kadar indirilebilir. Kullanma zimmeti, malın fail tarafından kullanılmasının ardından tekrar iade edilmesini ifade eder.
Örneğin, bir üniversitede öğretim üyeliği yapan bir kişinin görevi için aldığı bilgisayarı uzun süreli olarak kendi çocuğuna oyun oynaması için vermesi ve daha sonra tekrar geri getirmesi durumunda, bu eylem zimmet suçunu oluşturabilir.
Suça etki eden nedenler neler?
1) Suçun Nitelikli Hali İle İlgili Durum
Zimmet suçunun, hile yoluyla işlenmesi sonucunda ortaya çıkan nitelikli zimmet suçu, suçluya verilecek cezayı yarı oranında artırır.
2) Kullanma Zimmeti ve Cezai Durum
Kullanma zimmeti, suça konu malın fail tarafından kullanılmasının ardından iade edilmesi şeklinde gerçekleşen bir zimmet suçudur. Bu durumda, suçluya verilecek ceza yarı oranında azaltılabilir.
3) Malın Değerinin Azlığı ve Cezai İndirim
Zimmete geçirilen malın değerinin az olduğu durumda, daha az cezayı gerektiren bir durum ortaya çıkar. Bu durumda, verilecek ceza üçte birden yarıya kadar indirilebilir. Yargıtay’ın 20.10.2016 tarihli 2014/7126 Esas 2016/8474 sayılı kararında, ekonomik koşullar ve paranın satın alma gücü dikkate alınarak malın değerinin azlığı sebebiyle cezadan indirim yapılması gerektiğine vurgu yapılmıştır.
Avukatların Zimmet Suçu ve Cezalandırılması
Avukatlar, Avukatlık Kanunu kapsamında yalnızca avukatlar tarafından yapılabilecek işleri gerçekleştirdikleri için kamu görevlisi olarak kabul edilirler. Bu nedenle, bir avukat görevi gereği kendisine verilen veya koruma ve gözetmekle yükümlü olduğu malı kendisinin veya başkasının zimmetine geçirirse, zimmet suçu işlemiş olur.
Zimmet Suçunun Cezalandırılması ve Hukuki Önemi
Zimmet suçunun cezalandırılması, toplumun kamu görevlilerine olan güvenini korumak açısından önemlidir. Bir kamu görevlisinin zimmet suçu işlemesi, toplumun devletin düzenine olan güvenini zedeler ve kamu düzenine olan inancı sarstığı için ciddi sonuçlar doğurabilir. Bu nedenle zimmet suçunun cezalandırılması, hukuk sistemimiz için büyük bir önem taşır.
Kategoriler
Son Yazılar
Arşivler