Dolandırıcılık suçu, teşebbüse elverişli bir suç tipidir. Failin aldatmaya yönelik hileli davranışlar sergilemesiyle birlikte icra hareketleri başlar ve suça teşebbüs mümkün hale gelir. Hileli davranışlar gerçekleştirildikten sonra çıkar sağlanmadan önceki aşamada fail yakalanırsa, teşebbüs durumu ortaya çıkar.
Sanıkların savunmalarına, mağdurun beyanlarına, ekspertiz raporuna, icra takip dosyası içeriğine ve dosya kapsamına göre; sanıkların gerçekleştirdikleri sabit görülen eylemlerinin nitelikli dolandırıcılık suçuna teşebbüs ve resmi belgede sahtecilik suçlarını oluşturduğuna yönelik mahkemenin kabullerinde herhangi bir isabetsizlik tespit edilmemiştir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi – Karar 2014/11988). Yargıtay kararından anlaşılacağı üzere, dolandırıcılık suçunda teşebbüs mümkündür.
Suça İştirak
Bu suça iştirak etmenin her türlü şekli mümkündür. Ancak, kendisine sadece haksız menfaat sağlanmış olmanın suçun hareket kısmına iştirak edilmediği sürece cezalandırılamayacağı önemli bir husustur.
Bu tür davranışları gerçekleştiren failler arasında iştirak iradesinin bulunması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunda iştirak iradesi, hileli davranışların gerçekleştirilmesine katkıda bulunan kişinin, bu tür davranışların hileli olduğu ve bunun sonucunda mağdurun aldatılarak zarara uğratılacağı bilinci ve iradesine sahip olmasını içerir. Hileli davranışlara katkıda bulunan kişinin iştirak iradesinin olmaması durumunda, bu kişi suçun işlenmesinden sorumlu tutulmaz.
Suçların İçtimai
Koşullar uygunsa, zincirleme suç oluşabilir. Ancak bunun için birden fazla dolandırıcılık eyleminin aynı mağdura karşı gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunun işlenmesinde hileli davranışların belgede sahtecilik yapmak suretiyle gerçekleştirilmesi mümkündür. Ancak dolandırıcılık suçu ile resmi belgede sahtecilik suçu, sahte olarak düzenlenen resmi belgenin kullanılması bu suçun oluşması için şart olmadığından, bileşik suç oluşturmaz. Dolandırıcılık ile özel belgede sahtecilik suçları da bileşik suç niteliğinde değildir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Dolandırıcılık suçunun temel şekline basit dolandırıcılık suçu adı verilmektedir. Bu basit nitelendirme, suçun temel şekli olan Türk Ceza Kanunu Madde 157 kapsamında değerlendirildiği anlamına gelir. Basit Dolandırıcılık Suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 5237 sayılı kanununda şu şekilde tanımlanmıştır: “Madde 157- (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir.” Bu durumda, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
Nitelikli dolandırıcılık suçları ise Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesinde düzenlenmiştir. Dolandırıcılık suçunun bu madde kapsamında belirtilen şekillerde işlenmesi durumunda nitelikli dolandırıcılık suçu oluşacaktır. Nitelikli dolandırıcılık suçlarında ise görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.
5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunun 12 Maddesine göre davaya bakmak yetkisi suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.
Dolandırıcılık Suçunun Özel Görünüş Şekilleri
Suçun Özel Görünüş Şekilleri
Suça Teşebbüs
Dolandırıcılık suçu, teşebbüse elverişli bir suç tipidir. Failin aldatmaya yönelik hileli davranışlar sergilemesiyle birlikte icra hareketleri başlar ve suça teşebbüs mümkün hale gelir. Hileli davranışlar gerçekleştirildikten sonra çıkar sağlanmadan önceki aşamada fail yakalanırsa, teşebbüs durumu ortaya çıkar.
Sanıkların savunmalarına, mağdurun beyanlarına, ekspertiz raporuna, icra takip dosyası içeriğine ve dosya kapsamına göre; sanıkların gerçekleştirdikleri sabit görülen eylemlerinin nitelikli dolandırıcılık suçuna teşebbüs ve resmi belgede sahtecilik suçlarını oluşturduğuna yönelik mahkemenin kabullerinde herhangi bir isabetsizlik tespit edilmemiştir (Yargıtay 15. Ceza Dairesi – Karar 2014/11988). Yargıtay kararından anlaşılacağı üzere, dolandırıcılık suçunda teşebbüs mümkündür.
Suça İştirak
Bu suça iştirak etmenin her türlü şekli mümkündür. Ancak, kendisine sadece haksız menfaat sağlanmış olmanın suçun hareket kısmına iştirak edilmediği sürece cezalandırılamayacağı önemli bir husustur.
Bu tür davranışları gerçekleştiren failler arasında iştirak iradesinin bulunması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunda iştirak iradesi, hileli davranışların gerçekleştirilmesine katkıda bulunan kişinin, bu tür davranışların hileli olduğu ve bunun sonucunda mağdurun aldatılarak zarara uğratılacağı bilinci ve iradesine sahip olmasını içerir. Hileli davranışlara katkıda bulunan kişinin iştirak iradesinin olmaması durumunda, bu kişi suçun işlenmesinden sorumlu tutulmaz.
Suçların İçtimai
Koşullar uygunsa, zincirleme suç oluşabilir. Ancak bunun için birden fazla dolandırıcılık eyleminin aynı mağdura karşı gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Dolandırıcılık suçunun işlenmesinde hileli davranışların belgede sahtecilik yapmak suretiyle gerçekleştirilmesi mümkündür. Ancak dolandırıcılık suçu ile resmi belgede sahtecilik suçu, sahte olarak düzenlenen resmi belgenin kullanılması bu suçun oluşması için şart olmadığından, bileşik suç oluşturmaz. Dolandırıcılık ile özel belgede sahtecilik suçları da bileşik suç niteliğinde değildir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Dolandırıcılık suçunun temel şekline basit dolandırıcılık suçu adı verilmektedir. Bu basit nitelendirme, suçun temel şekli olan Türk Ceza Kanunu Madde 157 kapsamında değerlendirildiği anlamına gelir. Basit Dolandırıcılık Suçu, Türk Ceza Kanunu’nun 5237 sayılı kanununda şu şekilde tanımlanmıştır: “Madde 157- (1) Hileli davranışlarla bir kimseyi aldatıp, onun veya başkasının zararına olarak, kendisine veya başkasına bir yarar sağlayan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adlî para cezası verilir.” Bu durumda, görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesi’dir.
Nitelikli dolandırıcılık suçları ise Türk Ceza Kanunu’nun 158. Maddesinde düzenlenmiştir. Dolandırıcılık suçunun bu madde kapsamında belirtilen şekillerde işlenmesi durumunda nitelikli dolandırıcılık suçu oluşacaktır. Nitelikli dolandırıcılık suçlarında ise görevli mahkeme Ağır Ceza Mahkemesi’dir.
5271 Sayılı Ceza Muhakemeleri Kanunun 12 Maddesine göre davaya bakmak yetkisi suçun işlendiği yer mahkemesi yetkilidir.
Kategoriler
Son Yazılar
Arşivler