İş Yerinde Mobbing Nedir?

İş yerinde mobbing, işverenin veya diğer çalışanların bir işçiye karşı sistematik ve sürekli biçimde psikolojik baskı uygulamasıyla ortaya çıkar. Bu baskı, işçiyi yıldırmayı, dışlamayı veya değersizleştirmeyi amaçlar. Sonuç olarak işçi, çalışma ortamını katlanılamaz hâlde deneyimler.

4857 sayılı İş Kanunu, “mobbing” kavramını açıkça tanımlamaz. Ancak Kanun, işverene işçiyi hem fiziksel hem de psikolojik açıdan koruma yükümlülüğü yükler. Bu nedenle iş yerinde psikolojik taciz, İş Kanunu kapsamında hukuka aykırı bir uygulama niteliği taşır.

4857 Sayılı İş Kanunu’nda Mobbingin Hukuki Temeli

İş Kanunu, işverenin işçiyi koruma ve gözetme borcunu esas alır. İşveren;

• İşçinin kişiliğine ve onuruna saygı gösterir,

• Çalışma ortamını insan onuruna uygun biçimde düzenler,

• İşçiler arasında keyfi ve sistematik ayrım yapmaz.

Bu yükümlülükleri ihlal eden işveren, psikolojik taciz niteliği taşıyan bir çalışma düzeni yaratır. Ayrıca işveren, diğer çalışanların mobbing niteliğindeki davranışlarına göz yumduğunda da sorumluluk üstlenir.

Hangi Davranışlar Mobbing Oluşturur?

Mobbing çoğu zaman tek bir olayla değil, tekrarlanan davranışlarla ortaya çıkar. Özellikle işveren veya yöneticiler;

• İşçiye sürekli olarak yetkinliğinin çok altında görevler verdiğinde,

• İş yükünü gerekçesiz biçimde artırdığında veya tamamen iş vermediğinde,

• Görev yerini veya görev tanımını sık sık değiştirdiğinde,

• İşçiyi diğer çalışanların önünde küçük düşürdüğünde,

• İşçiyi bilinçli biçimde yalnızlaştırdığında

psikolojik taciz sürecini başlatır.

Buna karşılık, tek seferlik tartışmalar veya geçici işyeri sorunları tek başına mobbing oluşturmaz.

Mobbingde Süreklilik ve Sistematiklik Neden Önemlidir?

Hukuki değerlendirme yapılırken, davranışların süreklilik göstermesi ve belirli bir işçiyi hedef alması büyük önem taşır. İşveren veya yöneticiler, aynı yöndeki davranışları tekrar tekrar sergilediğinde mobbing unsuru ortaya çıkar.

Bu nedenle mahkemeler, olayları tek tek değil; bir bütün olarak inceler.

Mobbingin İş Sözleşmesine Etkisi

İşveren, mobbing yoluyla işçinin çalışma koşullarını ağırlaştırdığında iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerini ihlal eder. Bu durum, işçinin iş yerinde çalışmasını fiilen sürdürememesine yol açar.

İşçi, somut olayın koşullarına göre iş sözleşmesinin hukuka aykırı biçimde yürütüldüğünü ileri sürebilir. Her olayda ayrı değerlendirme yapmak gerekir.

Mobbing İddiasında İspat Nasıl Yapılır?

Mobbing çoğu zaman kapalı kapılar ardında gerçekleşir. Bu nedenle işçi;

• Tanık anlatımlarına,

• E-posta ve mesajlaşmalara,

• Görev ve yer değişikliklerine,

• Çalışma düzenindeki ani ve açıklanamayan farklılıklara

dayanarak iddiasını destekler. Hukuki değerlendirme, tüm bu unsurları birlikte ele alır.

Sonuç

İş yerinde mobbing, işçinin kişiliğini ve çalışma hakkını doğrudan zedeler. 4857 sayılı İş Kanunu, işverene psikolojik bütünlüğü koruma yükümlülüğü yüklediği için mobbing niteliği taşıyan uygulamalar hukuka aykırıdır.

Psikolojik tacize maruz kaldığını düşünen işçilerin, durumlarını somut olay çerçevesinde değerlendirmesi ve hak kaybı yaşamamak için hukuki destek alması önem taşır.

Hukuki Danışmanlık

Her mobbing iddiası, kendine özgü koşullar içerir.

Kişisel durumunuza uygun hukuki yol haritasını belirlemek için bir iş hukuku avukatından destek almanız faydalı olacaktır.