Boşanma, evlilik birliğini sona erdirmek amacıyla eşlerin bir araya gelmesini gerektiren ve hukuki prosedürle gerçekleştirilen bir süreçtir. Boşanma başvurusu, evlilik birliği içindeki bir veya her iki eş tarafından yapılabilir. Başka birinin boşanma talebi mümkün değildir.

Boşanma davası, eşlerin en az bir boşanma sebebini ileri sürerek mahkemeye başvurduğu bir hukuki süreçtir. Türk Medeni Kanunu’nda, boşanma sebepleri belirtilmiştir ve boşanma davası yalnızca bu belirlenmiş sebeplere dayandırılabilir. Bu sebeplerle ilgili boşanma, sadece mahkeme tarafından bir dava yoluyla gerçekleştirilebilir.

Boşanma davası şartları

Boşanma davası açma yetkisi, evlilik birliği içindeki taraflara ait olan bir haktır. Bu hak, bozucu bir değişiklik doğuran bir hak özelliğine sahiptir; diğer bozucu değişiklik doğuran haklardan farklı olarak, sadece dava yoluyla kullanılabilir. Bu nedenle geçerli bir boşanmadan bahsedebilmek için boşanma davası açılmalı ve sonuç olarak mahkeme tarafından boşanma kararı verilmelidir.

Boşanma davası açabilmek için gerekli şartlar ise Kanun’un muhtelif yerlerinde sayılmış ve dört başlık altında toplanmıştır. Buna göre;

• Eşler hayatta olmalıdır.
• Geçerli bir evliliğin kurulmuş ve dava açma anında devam ediyor olması gereklidir.
• Eşlerden en az birinin boşanma davası açmış olması gerekmektedir.
• Kanun’da düzenlenen boşanma sebepleri gerçekleşmelidir.

Boşanma davası açma şartı, talebin kanunda belirlenmiş sebeplere dayanmasını gerektirir. Kanun, boşanma sebeplerini m.161-166 arasında altı maddede düzenlemiş ve on farklı boşanma nedenini öngörmüştür. Bu nedenler arasında zina, hayata kast etme/şiddetli kötü muamele/onur kırıcı davranış, küçük düşürücü suç işleme ve haysiyetsiz yaşama, terk, akıl hastalığı, evlilik birliğinin temelden sarsılması, eşlerin anlaşarak boşanma, ve eylemli ayrılık sebebiyle boşanma yer almaktadır.

Boşanma Davası Kapsamında İlgili Kanunlar

Boşanma davası ağırlıklı olarak 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) kapsamında düzenlenmiştir. Ayrıca Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) ile belirlenen usul kuralları boşanma davasını bağlayıcı özelliktedir. Bazı boşanma davalarında Türk Ceza Hukuku da uygulama alanı bulabilir. 

Boşanma Davaları Kapsamında Yetki ve Görevli Mahkeme

Boşanma davası aile mahkemesinin görev alanına girmektedir. Nitekim boşanma Türk Medeni Kanununun Aile Hukuku’na ilişkin bölümünde yer alır. Aile mahkemeleri özel mahkemelerdir. 

Boşanma Davası Süreci

Boşanma süreci esasen boşanma kararı alınmasıyla başlar. Hukuki olarak boşanma süreci yetkili aile mahkemesine boşanma dilekçesinin verilmesi ile başlar. Süreç mahkeme tarafından yapılacak yargılama ile devam eder. Yargılama süreci sonunda mahkeme boşanma kararı verir. Mahkemenin boşanma kararına karşı itiraz (istinaf) yolunun tüketilmesi veya hiç itiraz edilmemesi ile boşanma süreci sona erer.

“Boşanma davası, aşağıdaki adımlardan oluşur:

1. Hazırlık: Boşanma kararı alınır, boşanma avukatının kullanılıp kullanılmayacağına veya avukatsız mı davaya başlanacağına karar verilir. Deliller ve vakıalar hukuki olarak değerlendirilir ve boşanma davasının nasıl açılacağına karar verilir.

2. Davanın ikamesi: Boşanma sebeplerini, nafaka, tazminat gibi talepleri içeren boşanma dava dilekçesi mahkemeye sunulur.

3. Dilekçeler aşaması: Taraflar, her biri 2’şer yazılı dilekçe sunarlar.

4. Yargılama aşaması: Duruşmalar düzenlenir, ilk itirazlar değerlendirilir, tanıklar dinlenir ve deliller toplanır.

5. Karar aşaması: Hakim, nihai kararını önce kısa karar, ardından gerekçeli kararla taraflara bildirir.

6. İstinaf ile temyiz aşaması: Gerekçeli kararın tebliğinden sonra itirazı olan taraf, önce istinaf ve ardından temyize başvurabilir.

7. Boşanma kararının tüm itiraz yollarından geçerek kesinleşmesiyle birlikte, boşanma davası süreci tamamlanır.

Anlaşmalı Boşanma Davasında Süreç

Anlaşmalı boşanma sürecinde, boşanma kararı alınarak anlaşmalı boşanma dilekçesi ve bir anlaşma protokolü hazırlanır ve dava açılır. Mahkeme, davanın açılmasından itibaren en geç 1 ay içinde duruşma günü belirler. Eşler duruşmaya katılarak boşanmak istediklerini ifade eder ve protokolü onaylar. Bu beyanlar üzerine mahkeme boşanma kararı verir. İtiraz süreci, çekişmeli boşanma ile aynıdır. Eğer eşler karara itiraz etmez veya itiraz süreci tamamlanırsa, boşanma kesinleşir. Bu şekilde anlaşmalı boşanma süreci tamamlanmış olur.

Boşanma Sürecinde Sorular

Boşanma sürecinde Evde Kim Kalır?

Boşanma sürecinde ayrılmak üzere olan eşlerin aynı evde yaşamaları genellikle beklenmez. Bu nedenle çekişmeli boşanma durumlarında, mahkeme evde kimin kalacağına karar verir. Anlaşmalı boşanma sürecinde ise evde kimin kalacağına eşler birlikte karar verirler.

Boşanma Sürecinde Kirayı Kim Öder?

Boşanma sürecinde, kira sözleşmesinde adı bulunan tarafın kira ödeme sorumluluğu devam eder. Ancak kira sözleşmesinde adı geçen eş evden ayrılırsa, evde kalan eş kira sözleşmesine katılabilir. Bu durum için mal sahibine noter aracılığıyla bildirim yapmak gereklidir. Böylece kira borcu eşler tarafından birlikte üstlenilir. Eşlerden biri, diğerinin izni olmaksızın kira sözleşmesini feshedemez.

Boşanma Sürecinde Araba Kimde Kalır?

Boşanma sürecinde araç, kimin adına kayıtlı ise o kişinin kullanımında kalır. Boşanma sonrasında mal paylaşım davası açıldığında, aracın bedelinden pay oranında ödeme talep edilebilir. Ancak boşanma sürecinde aracın üzerine haciz konulması mümkün değildir. Eğer araç diğer eşin adına kayıtlı ise, aracı kullanan eşin kullanımını sonlandırmak için işlemler yapılabilir. Örneğin;

– 6284 sayılı kanun kapsamında aracın iadesi talep edilebilir.
– İhtiyati tedbirle aracın satışı engellenebilir.
– Üçüncü şahıs tarafından aracın tahsili için haciz konulabilir.
– Aracın iadesi veya bedelinin tahsili için dava açılabilir.
– Aracın kaybolduğu iddiasında bulunulabilir.
– Çekici ile aracın alınması sağlanabilir.
– Kullanımın kötü niyetle engellenmesi durumunda manevi tazminat davası açılabilir.

Boşanma Sürecinde Evden Eşya Almak

Boşanma sürecinde evden ayrılan eş, bazı eşyalarını evde bırakabilir. Bu durumda, mahkemeden polis eşliğinde eve gidip eşyalarını almak için karar alması talep edilebilir. Bu süreçte polis eşliğinde diğer eşin evde olduğu bir zamanda eşyalar alınır ve hangi eşyanın alındığına dair bir tutanak tutulur.

Boşanma Davası Sürecinde Çocuğun Velayeti

Mahkeme, geçici velayet adı altında davaya sona kadar çocuğun hangi ebeveynin yanında kalacağına karar verir. Anlaşmalı boşanma durumunda, taraflar genellikle bu konuda ortak bir karar alırlar.

Boşanma Sürecinde Başka İlişki

Boşanma sürecinde taraflar, hala evli oldukları için sadakat yükümlülüklerine devam etmelidir. Bu nedenle başka ilişkiler yaşamak, evlilik sürecindeki gibi aldatma veya zina olarak değerlendirilebilir. Bu durumda, yeni sebep oluşturularak aynı eş tarafından ikinci bir boşanma davası açılabilir.

Boşanma Davasına Taraflar Katılmak Zorunda Mı?

Eşler, çekişmeli boşanma durumlarında avukatları varsa mahkemeye katılmak zorunda değildirler. Anlaşmalı boşanmada ise tarafların mahkeme huzurunda bir kez bulunmaları genellikle zorunludur.

Boşanma Süreci Ne Kadar Sürer?

Çekişmeli boşanma davalarında süre genellikle 1,5 yıl civarındadır; ancak anlaşmalı boşanmalarda bu süre genellikle 1 aydır. Bu süreler, itiraz olmaksızın tamamlanabilen sürelerdir. İtiraz olması durumunda, istinaf sürecinde yaklaşık 1 yıl ve temyizde ise genellikle 1,5 yıl kadar daha sürebilir.

Boşanma Sürecinde Avukat Zorunlu Mu?

Boşanma süreci, ya avukat aracılığıyla vekaleten yürütülebilir ya da taraflar bizzat kendileri tarafından yönetilebilir. Boşanma avukatı ücreti ödemekte zorlananlar için İstanbul Barosu’ndan yardım alabilirler.